Türev nedir?

Türev, bir fonksiyonun bir noktadaki anlık değişim hızıdır. Grafikte o noktadaki teğet doğrunun eğimine eşittir. Tanımı limitle yapılır:

f′(a) = limh→0 [f(a + h) − f(a)] ÷ h

f′(a) sayısı yalnızca a noktasındaki eğimi verir. x'e bağlı yazılan f′(x) ise her noktanın eğimini veren yeni bir fonksiyondur.

Temel türev kuralları

FonksiyonTürevi
c (sabit)0
xⁿn·xⁿ⁻¹
c·f(x)c·f′(x)
f(x) ± g(x)f′(x) ± g′(x)
f(x)·g(x)f′(x)·g(x) + f(x)·g′(x)
f(x) ÷ g(x)[f′(x)·g(x) − f(x)·g′(x)] ÷ g(x)²
f(g(x))f′(g(x))·g′(x)

Türevin yorumu: artan, azalan, maksimum, minimum

  • Bir aralıkta f′(x) > 0 ise f artandır, f′(x) < 0 ise f azalandır.
  • f′ bir noktada artıdan eksiye geçiyorsa orası yerel maksimum, eksiden artıya geçiyorsa yerel minimumdur.
  • f′(a) = 0 olması tek başına yetmez: f(x) = x³ fonksiyonunda f′(0) = 0 olduğu hâlde işaret değişmez, x = 0 yerel ekstremum değildir.

Teğet denklemi

f grafiğinin x = a noktasındaki teğetinin eğimi f′(a), denklemi şöyledir:

y − f(a) = f′(a)·(x − a)

Örnek: f(x) = x² için x = 3'te f(3) = 9 ve f′(3) = 6'dır. Teğet: y − 9 = 6(x − 3), yani y = 6x − 9.

Konuyu bitir, soruyu fotoğrafla çöz

SoruGO'da çözemediğin soruyu fotoğrafla, yapay zeka adım adım çözsün; yanlışların flash karta dönsün, konular planına işlensin.

App Store'danÜcretsiz İndir

Sık sorulanlar

Türev nedir, kısaca?

Fonksiyonun bir noktadaki anlık değişim hızıdır. Grafikte o noktadaki teğetin eğimine eşittir.

f′(x) = 0 olan her nokta maksimum ya da minimum mudur?

Hayır. Türevin o noktada işaret değiştirmesi gerekir. f(x) = x³ için f′(0) = 0'dır ama türev iki tarafta da artıdır, bu yüzden x = 0 ekstremum noktası değildir.

Türev grafiğinin x eksenine değdiği ya da kestiği her yer tepe noktası mıdır?

Hayır. Eksenle ortak nokta f′ = 0 demektir. f′ artıdan eksiye geçiyorsa yerel maksimum, eksiden artıya geçiyorsa yerel minimumdur; grafik eksene değip dönüyorsa işaret değişmez, ekstremum yoktur.

AYT'de türev kaç soru çıkar?

Sayı yıldan yıla değişir. Türev, integralle birlikte AYT matematiğin en kalabalık başlıklarındandır; tam dağılım için son yılların çıkmış sorularına bakmak en doğrusu.