Yapay Zeka Mühendisliği diye bir bölüm var. Peki yazılır mı?

Bölüm nerede var?

Önce isim karmaşasını temizleyelim, çünkü üç ayrı şey aynı sohbette birbirine karışıyor. Birincisi tam adıyla "Yapay Zeka Mühendisliği" lisans programı: 2025 yerleştirmesine göre aralarında Hacettepe, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji ve Trabzon üniversitelerinin bulunduğu devlet okullarıyla TOBB ETÜ, Bahçeşehir, MEF, Başkent ve OSTİM Teknik gibi vakıf okullarında var; dokuz civarı üniversite, toplamda birkaç yüz kişilik bir kontenjan. İkincisi İTÜ'nün "Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği" programı; Türkiye'nin bu alandaki ilk lisans programı, ilk mezunlarını 2024'te verdi. Üçüncüsü de klasik bilgisayar mühendisliği içindeki yapay zeka dersleri ve seçmeli yolları; bu zaten her köklü programda var.

Sıralamalar da ciddi: Hacettepe'nin programı 2025'te 8-9 bin bandında, TOBB'un burslu kontenjanı 4 binin altında, İTÜ'nün programı da okulun bilgisayar mühendisliğine yakın seyrediyor. Yani bu bölümler "isim yeni çıktı, kimse bilmiyor" kategorisinde değil; iyi öğrenci çekiyorlar. Devlet tarafının alt ucu ise 90 binlerden 120 binlere kadar sarkıyor, kapı sadece en tepeye açık değil.

İsmin cazibesi ve küçük bir uyarı

Bu bölümün çekiciliği tarifsiz: dünyanın konuştuğu teknolojinin adını diplomana yazdırıyorsun. Aile toplantısında "yapay zeka mühendisliği okuyorum" demek, "bilgisayar mühendisliği okuyorum, yapay zekaya yöneleceğim" demekten daha havalı. Ama tercih kararı dört yıllık bir yatırım ve yatırımın mantığı havaya göre değil içeriğe göre kurulur.

İçerik tarafında şunu bilmen lazım: bu programların müfredatının ilk iki yılı zaten büyük oranda bilgisayar mühendisliğiyle aynı. Matematik, programlama, veri yapıları, olasılık. Fark üçüncü ve dördüncü yılda makine öğrenmesi, derin öğrenme ve veri derslerinin zorunlu hale gelmesiyle açılıyor. Yani "yapay zeka bölümü" aslında "yapay zekaya erken zorunlu yönlendirmeli bilgisayar programı" demek. Bu kötü bir şey değil; ama efsanevi bir fark da değil.

Asıl soru: 18 yaşında bu kadar daralmak akıllıca mı?

Forumlardaki tecrübeli seslerin ortak uyarısı şu: lisansta geniş oku, yüksek lisansta uzmanlaş. Bu uyarıyı ciddiye alıyorum çünkü alanın kendisi son dört yılda üç kez şekil değiştirdi. 2022'de herkes görüntü işleme konuşuyordu, sonra büyük dil modelleri geldi, şimdi ajanlar konuşuluyor. Sen birinci sınıftayken müfredata giren "güncel" ders, sen mezun olurken tarih dersi olabilir. Geniş bir temel bu dalgalanmayı taşır; dar bir uzmanlık her dalgada yeniden öğrenmek zorunda kalır.

Öte yandan uyarının abartıldığı yer de var. Hacettepe ya da İTÜ gibi çekirdeği sağlam bir programda "daralma" riski pratikte küçük, çünkü bu okullar yapay zeka başlığının altına yine matematik ve mühendislik temeli koyuyor. Oradaki diploma seni kısıtlamaz. Risk, temeli ince olan ve bölümü vitrin olarak açan programlarda gerçek. İkisini ayırt etmenin kestirme yolu müfredata bakmak: ilk iki yılda ne kadar matematik ve çekirdek bilgisayar dersi görüyorsan o kadar sağlam zemindesin.

Benim önerim

Çoğu aday için sıralama şöyle: birinci tercih köklü bir okulun bilgisayar mühendisliği; yapay zekaya oradan da gidersin, kapı sonuna kadar açık. Hacettepe, İTÜ ve TOBB burslu gibi güçlü çekirdekli yapay zeka programları bu kuralın istisnası; onları bilgisayarla aynı bandda değerlendirebilirsin, isim farkı aleyhine çalışmaz. Temeli belirsiz, kontenjanı vitrin kokan programlarda ise aynı sıralamayla girebileceğin düz bilgisayar programı neredeyse her zaman daha güvenli seçim.

Bir de zamanlama gerçeği: yapay zeka işleri şu anda ağırlıkla yüksek lisans ve üzeri seviyede açılıyor. Lisans diploması, adı ne olursa olsun, bu alanda bir başlangıç bileti; varış noktası değil. Dört yıl sonra elinde ne olacağını bölümün adı değil, o dört yılda ürettiklerin belirleyecek. Bu tespiti bilgisayar mühendisliği yazısında genişçe açtım; bu bölümü düşünen herkesin oradaki junior piyasası kısmını okumasını isterim.

Tabloları okurken küçük bir not

Yapay Zeka Mühendisliği görece yeni bir bölüm olduğu için bazı programların geçmiş yıl verisi kısa; iki yıllık, hatta tek yıllık geçmişle karar vermek zorunda kalabilirsin. Böyle durumlarda aynı okulun bilgisayar mühendisliği sıralamasına bakmak sağlam bir çapa olur; iki program genelde birbirine paralel hareket ediyor. Bilgisayar tarafının tam tablosu burada. Kararın ne olursa olsun, ismin parlaklığına değil zeminin sağlamlığına bas.